Câu chuyện nghề đúc đồng
Đúc chuông đồng tại làng nghề Lộng Thượng – Uy tín 15 năm (phần 2)
Gìn giữ tinh hoa đúc chuông đồng
Khép lại phần đầu tiên với câu chuyện về cội nguồn lịch sử và uy tín 15 năm của xưởng đúc chuông đồng Thành Phát tại đất nghề Lộng Thượng, Phần 2 sẽ tiếp tục đưa các bác bước vào thế giới kỹ thuật đầy kỳ công và tâm huyết của những người thợ thủ công. Đằng sau mỗi tiếng chuông ngân vang thanh tịnh là mồ hôi, trí tuệ và sự kiên nhẫn qua từng công đoạn tạo mẫu, làm khuôn đất sét vô cùng tỉ mỉ và chuẩn xác đến từng milimet.
Bí quyết chọn đất và công đoạn tạo mẫu chuông đồng thủ công
Để tạo nên một chiếc chuông đồng không chỉ đẹp về hình thức mà còn chuẩn xác tuyệt đối về mặt âm học, công đoạn đầu tiên và vô cùng quan trọng chính là việc chọn lựa nguyên liệu đất làm khuôn cùng quá trình tạo mẫu thủ công tỉ mỉ. Tại xưởng đúc đồng Thành Phát ở làng nghề Lộng Thượng, các nghệ nhân không sử dụng các loại đất thông thường mà phải kỳ công tìm kiếm loại đất sét sông pha trộn theo tỷ lệ gia truyền riêng biệt, đảm bảo độ dẻo dai cao, khả năng chịu nhiệt cực tốt dưới ngọn lửa lò hàng nghìn độ và tuyệt đối không bị rạn nứt khi khô. Đất sau khi lấy về sẽ được ủ kỹ, nhào nặn nhiều lần qua đôi bàn tay sần sùi chai sạm vì năm tháng của những người thợ lành nghề, biến những khối đất thô sơ thành một hỗn hợp mịn màng, sẵn sàng cho việc định hình dáng vóc của quả chuông.
Mẫu chuông ban đầu thường được đắp nổi hoặc tiện thủ công tỉ mỉ trên nền tảng kích thước, thông số kỹ thuật đã được tính toán kỹ lưỡng theo các cung số chuẩn phong thủy nhằm mang lại tài lộc và bình an. Từng đường nét hoa văn phù điêu, họa tiết rồng phượng chầu nguyệt, các bức hoa văn sen, chữ Hán, chữ Nôm hay thông tin công đức đều được các nghệ nhân khắc chạm trực tiếp với độ nông sâu hoàn hảo. Công đoạn này đòi hỏi sự tập trung cao độ cùng tâm hồn nghệ sĩ thực thụ để thổi hồn vào từng đường nét, sao cho khi chuyển đổi từ mẫu đất sang khuôn đúc âm bản và dương bản, chi tiết nào cũng giữ nguyên được sự sắc sảo, uy nghiêm và nét đẹp truyền thống vốn có của dòng pháp khí tâm linh.
Không chỉ dừng lại ở việc tạo hình khối cơ bản, người thợ đúc đồng còn phải am hiểu sâu sắc về độ co ngót của kim loại khi nguội để tinh chỉnh kích thước mẫu đất sao cho sản phẩm khi hoàn thiện đạt tỷ lệ chuẩn xác nhất. Từng công đoạn từ việc chọn lựa nguyên liệu, nhào đất, đắp mẫu cho đến khâu phơi sấy đều tuân thủ nghiêm ngặt theo những tiêu chuẩn khắt khe được lưu truyền từ bao thế hệ cha ông tại làng nghề Lộng Thượng. Chính sự cẩn trọng, tỉ mỉ và tâm huyết đặt vào từng hạt đất đã tạo nên nền móng vững chắc cho sự ra đời của những quả chuông đồng vang vọng muôn đời, khẳng định uy tín và thương hiệu lâu năm của cơ sở đúc đồng Thành Phát.
Công đoạn nung khuôn và chuẩn bị lò nấu đồng nguyên chất
Khi các bộ khuôn âm bản và dương bản đã được phơi khô ráo hoàn toàn dưới ánh nắng tự nhiên của làng nghề Lộng Thượng, công đoạn nung khuôn tiếp tục được tiến hành một cách cực kỳ cẩn trọng và khắt khe trong các lò nung chuyên dụng. Lò nung được thắp lửa liên tục bằng than củi truyền thống để nhiệt độ tăng lên từ từ, giúp cho phần đất sét và trấu bên trong bộ khuôn chín đều, loại bỏ hoàn toàn lượng hơi ẩm còn sót lại và tạo ra độ rắn chắc tuyệt đối nhằm ngăn chặn hiện tượng sốc nhiệt khi tiếp xúc với kim loại lỏng. Quá trình nung này đòi hỏi người thợ phải túc trực ngày đêm để kiểm soát ngọn lửa, đảm bảo nhiệt độ phân bố đồng đều khắp mọi ngóc ngách của khuôn, giúp khuôn đạt trạng thái lý tưởng nhất trước khi bước vào thời khắc rót đồng vô cùng quan trọng.
Song song với quá trình nung khuôn kỳ công đó, các nghệ nhân tại xưởng đúc đồng Thành Phát cũng tiến hành chuẩn bị các nguyên liệu kim loại cao cấp bao gồm đồng đỏ nguyên chất, đồng catut cùng các tỷ lệ thiếc và chì chuẩn xác theo đúng công thức bí truyền lâu đời. Việc cân đo đong đếm từng thành phần hợp kim được thực hiện với độ chính xác cao bởi các nghệ nhân giàu kinh nghiệm, nhằm đảm bảo khi nấu chảy, hợp kim đạt được độ dẻo, độ bền cơ học và đặc biệt là khả năng cộng hưởng âm thanh tối ưu nhất cho quả chuông. Những thỏi đồng lớn nhỏ được sắp xếp khoa học vào trong nồi nấu chịu nhiệt lớn, sẵn sàng cho thời khắc ngọn lửa bùng cháy để chuyển hóa thể rắn thành dòng dung dịch kim loại rực hồng.
Không khí xung quanh khu vực lò nấu vào những ngày chuẩn bị mẻ đúc luôn tất bật, khẩn trương nhưng tràn đầy sự tập trung cao độ của cả tập thể thợ lành nghề dưới sự dẫn dắt của các bậc cao niên giàu kinh nghiệm. Từng nhịp thổi lửa, từng thao tác kiểm tra nhiệt độ lò đều được thực hiện theo đúng quy trình chuẩn mực được truyền lại qua 15 năm hình thành và phát triển của cơ sở. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng đến từng chi tiết nhỏ này chính là chìa khóa then chốt giúp loại bỏ hoàn toàn các tạp chất, bọt khí có trong kim loại, tạo tiền đề vững chắc cho ra đời những mẻ đồng tinh khiết nhất, sẵn sàng hòa quyện hoàn hảo vào bên trong bộ khuôn đất đã được nung chín đỏ.
Khoảnh khắc chuẩn bị kết thúc công đoạn nung khuôn và nấu đồng cũng là lúc mở ra bước ngoặt quyết định cho toàn bộ chu kỳ chế tác quả chuông đại hồng chung tại xưởng. Sự kết hợp nhịp nhàng, ăn ý giữa sức nóng của lò than, độ bền vững của khuôn đất và sự tinh tế trong tỷ lệ pha chế kim loại đã minh chứng cho uy tín cũng như tay nghề đỉnh cao của những người thợ thủ công đất Lộng Thượng. Tất cả mọi công đoạn từ nhỏ nhất đều được chăm chút bằng tất cả tâm huyết và lòng kính cẩn, hướng tới mục tiêu hoàn thành tác phẩm pháp khí linh thiêng đạt chất lượng đỉnh cao cả về mỹ thuật lẫn âm học để phục vụ cho các không gian tâm linh trang trọng trên khắp mọi miền đất nước.
Thời khắc rót đồng và kỹ thuật điều phối dòng chảy trong khuôn đúc
Khi nhiệt độ trong lò nấu đã đạt đến độ chín muồi hoàn hảo và các bộ khuôn đất sét nung đỏ đã sẵn sàng cố định vị trí, thời khắc quan trọng nhất của toàn bộ mẻ đúc chuông chính thức bắt đầu trong không khí trang nghiêm và đầy tập trung. Những người thợ khỏe mạnh nhất tại xưởng đúc đồng Thành Phát phối hợp nhịp nhàng, cùng nhau cẩn trọng nhấc nồi nấu chứa dòng đồng sôi sục hàng nghìn độ ra khỏi lò. Ánh lửa rực hồng phản chiếu lên những khuôn mặt đẫm mồ hôi nhưng tràn đầy sự quyết tâm của các nghệ nhân làng nghề Lộng Thượng, đánh dấu giây phút chuyển giao kỳ diệu giữa kim loại lỏng và hình hài pháp khí tâm linh.
Kỹ thuật rót đồng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, nhịp điệu đều đặn và sự điêu luyện đỉnh cao của người thợ cả để dòng chảy kim loại lỏng rực hồng tuôn trào liên tục vào phễu rót của khuôn mà không bị ngắt quãng hay văng bắn ra ngoài. Dòng đồng lỏng chảy từ từ qua các đường dẫn, len lỏi vào từng ngóc ngách nhỏ nhất của bộ khuôn âm bản và dương bản, đẩy dần không khí và hơi ẩm ra ngoài qua các lỗ thoát khí được tính toán từ trước. Từng giọt đồng nguyên chất hòa quyện vào nhau, lấp đầy mọi hoa văn phù điêu sắc sảo, tạo nên một khối thống nhất mang trọn vẹn tâm hồn và trí tuệ của người nghệ nhân thủ công.
Ngay sau khi quá trình rót đồng hoàn tất, các nghệ nhân sẽ tiến hành theo dõi sát sao quá trình nguội tự nhiên của khuôn để đảm bảo hợp kim đồng co ngót đều đặn, không xuất hiện các vết nứt hay bọt khí ngầm bên trong cấu trúc dày dặn của chuông. Sự cẩn trọng trong từng thao tác nhỏ nhất tại thời điểm này chính là minh chứng rõ nét cho bề dày kinh nghiệm 15 năm uy tín của cơ sở, đảm bảo mỗi sản phẩm chuông đồng khi ra lò đều đạt chuẩn mực cao nhất về mặt kỹ thuật lẫn nghệ thuật.
Công đoạn dỡ khuôn, làm nguội và kiểm tra âm học ban đầu
Sau khoảng thời gian chờ đợi đầy hồi hộp và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc kỹ thuật để khối hợp kim đồng bên trong bộ khuôn nguội dần một cách tự nhiên, công đoạn dỡ khuôn được tiến hành với sự tham gia của những người thợ giàu kinh nghiệm nhất. Tại xưởng đúc đồng Thành Phát ở làng nghề Lộng Thượng, lớp đất sét và trấu nung bên ngoài bắt đầu được gỡ bỏ từng lớp một cách cẩn trọng bằng các dụng cụ chuyên dụng để tránh làm trầy xước hay tổn hại đến bề mặt thân chuông hãy còn ấm nóng. Từng đường nét hoa văn phù điêu, họa tiết rồng phượng, chữ Hán hay các thông tin công đức dần hiện ra sắc nét, rõ ràng dưới lớp đất bám, đánh dấu sự thành công bước đầu của mẻ đúc chuông đầy công sức và tâm huyết.
Khi quả chuông đồng chính thức lộ diện hoàn toàn khỏi lớp khuôn đất, đội ngũ thợ lành nghề sẽ tiến hành làm sạch các mảng bám dư thừa, kiểm tra tổng thể bề mặt để đảm bảo không có bất kỳ khiếm khuyết nào như rỗ khí, vết nứt hay lỗi hoa văn dù là nhỏ nhất. Tiếp theo đó là thời khắc vô cùng mong đợi và quan trọng bậc nhất: thử âm thanh lần đầu tiên ngay tại xưởng. Người thợ dùng vồ chuyên dụng gõ nhẹ nhàng vào các vị trí chuẩn xác trên thân chuông để lắng nghe tiếng ngân vang đầu tiên. Tiếng chuông cất lên giữa không gian xưởng đúc truyền thống phải đạt độ trầm hùng, vang xa, ngân dài và hòa quyện hài hòa giữa âm đực và âm cái mới được thông qua để bước sang giai đoạn mài giũa, tinh chỉnh hoàn thiện tiếp theo.
Hoàn thiện bề mặt, phủ màu nghệ thuật và bàn giao pháp khí
Sau khi đã vượt qua bài kiểm tra âm học nghiêm ngặt tại xưởng, quả chuông đồng tiếp tục bước vào công đoạn mài giũa, đánh bóng và xử lý bề mặt vô cùng tỉ mỉ dưới bàn tay tài hoa của các nghệ nhân làng nghề Lộng Thượng. Từng chi tiết hoa văn, đường gờ nổi cho đến tổng thể thân chuông đều được mài nhẵn, loại bỏ hoàn toàn các ba via hay vết sần sùi còn sót lại trong quá trình đúc. Tiếp đến, nghệ nhân sẽ áp dụng kỹ thuật phủ màu nghệ thuật truyền thống, tạo lớp patin màu giả cổ uy nghiêm hoặc giữ nguyên sắc đồng đỏ sáng bóng cao cấp tùy theo yêu cầu riêng của từng ngôi chùa, từ đường hay các gia chủ, giúp tôn lên trọn vẹn vẻ đẹp bề thế và linh thiêng của pháp khí.
Khâu cuối cùng trước khi bàn giao sản phẩm chính là phủ lớp sơn bóng bảo vệ chuyên dụng có khả năng chống oxy hóa tuyệt đối, giúp bề mặt chuông luôn bền đẹp, sáng bóng thách thức mọi điều kiện thời tiết khắc nghiệt theo năm tháng. Chiếc chuông đồng hoàn chỉnh sau đó sẽ được đóng gói cẩn thận bằng các lớp vật liệu chống sốc chuyên dụng, sẵn sàng vận chuyển an toàn đến tận nơi để lắp đặt cho các công trình tâm linh trên khắp mọi miền đất nước. Sự chỉn chu, tận tâm trong từng công đoạn cuối cùng này chính là lời cam kết vững chắc về chất lượng và uy tín 15 năm của thương hiệu đúc đồng Thành Phát.
Hotline tư vấn chuyên sâu: 0963.523.786 – 0965.484.755.
Trụ sở chính: Làng nghề Lộng Thượng – Đại Đồng – Văn Lâm – Hưng Yên.
Hệ thống Showroom: Các showroom của Thành Phát tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh.
Website: dodongthanhphat.com – Cập nhật nhanh nhất các mẫu mã và chương trình ưu đãi mới nhất.
Hoàn thành trọn vẹn Phần 2
Như vậy, toàn bộ quy trình chế tác chuông đồng từ khâu tạo mẫu, làm khuôn, nung nấu, rót đồng cho đến dỡ khuôn và hoàn thiện tại xưởng Thành Phát đã được khép lại trọn vẹn. Kính mời các bác tiếp tục đón xem các phần tiếp theo trong chuỗi bài viết chuyên sâu về nghệ thuật đúc đồng truyền thống.
